Wydanie 4/2009

Alergia a soczewki kontaktowe

Allergy and Contact Lenses

Beata Saniewska, Marta Misiuk-Hoj這, Magdalena Micha這wska

Katedra i Klinika Okulistyki Akademii Medycznej we Wroc豉wiu Kierownik: dr hab. n. med. prof. nadzw. Marta Misiuk-Hoj這

Summary: Contact lenses are highly comfortable method for refractive error correction used by constantly increasing number of individuals worldwide. Although contact lenses are made from better and safe materials, ocular complication still occur. The contact lens itself is immunologically neutral ? it?s made of material, which does not cause allergy. Ocular allergy is caused mainly by protein deposits or contamination accumulating on the internal surface of the lens. During contact lens wear corneal toxic reaction can also occur. It?s mainly associated with corneal damage by preservatives from the multi-purpose solutions. Those complications can be limited to minimum provided that some hygiene, handling and wearing schedule rules are being followed.

S這wa kluczowe: alergie oczne, soczewki kontaktowe, piel璕nacja soczewek kontaktowych.

Keywords: ocular allergies, contact lenses, contact lenses handling.


Soczewki kontaktowe s wysoce komfortow metod korekcji wad wzroku stosowan z roku na rok przez coraz wi瘯sz liczb ludzi na ca造m 鈍iecie. Chocia soczewki s wykonane z coraz lepszych i bezpieczniejszych materia堯w, zdarzaj si jednak powik豉nia oczne. Sama soczewka kontaktowa jest oboj皻na immunologicznie ? wykonana jest z materia逝, kt鏎y nie wywo逝je uczulenia. Alergi oka wywo逝j g堯wnie albo osady bia趾owe, albo zanieczyszczenia gromadz帷e si na wewn皻rznej powierzchni soczewki. Podczas noszenia soczewek kontaktowych mo瞠 pojawi si r闚nie reakcja toksyczna rog闚ki. Zwi您ana jest ona g堯wnie z uszkodzeniem rog闚ki przez sk豉dniki konserwuj帷e znajduj帷e si w p造nach do piel璕nacji soczewek kontaktowych.
Powik豉nia te mog zosta ograniczone do minimum pod warunkiem przestrzegania pewnych zasad dotycz帷ych higieny, piel璕nacji oraz czasu i trybu noszenia soczewek.
Alternatyw dla os鏏 z objawami alergii sta造 si soczewki kontaktowe jednodniowe, poniewa nie wymagaj one stosowania p造n闚 piel璕nacyjnych oraz nie powstaj na soczewce osady bia趾owe.
Reakcja zapalna w oku po kontakcie z alergenem jest uwarunkowana bogatym unaczynieniem spoj闚ki, kt鏎a posiada w豉sny system odporno軼iowy. Zar闚no w nab這nku, jak i w blaszce w豉軼iwej istniej limfocyty CD8 i CD4. Natomiast w tkance 陰cznej kom鏎ki tuczne s odpowiedzialne za wyst瘼owanie reakcji immunologicznej (I typu).
Istnieje kilka typ闚 zapale spoj闚ek zwi您anych z noszeniem soczewek kontaktowych ? opisujemy je poni瞠j.
1. Olbrzymiobrodawkowe zapalenie spoj闚ek (giant papillary conjunctivitis ? GPC)
Przyczyna powstania GPC jest zar闚no mechaniczna, jak i immunologiczna. Istotn rol w tym zapaleniu stanowi kom鏎kami tuczne i limfocyty T. Mruganie powiek stanowi czynnik dra積i帷y spoj闚k powiekow. Powtarzaj帷e si urazy podczas mrugania u豉twiaj wej軼ie antygenu, a sam uraz wywo逝je degranulacj kom鏎ek tucznych. Zar闚no kom鏎ki zapalne, jak i rozpad mastocyt闚 uwalniaj帷ych mediatory rozpoczynaj proces tworzenia brodawek w zr瑿ie tkanki limfatycznej spoj闚ki. Brodawki posiadaj pogrubia陰 istot w豉軼iw spoj闚ki wype軟ion limfocytami i kom鏎kami plazmatycznymi. 字ednica brodawek wynosi ponad 0,3 mm. Zmiany te pojawiaj si zwykle po kilku miesi帷ach, a nawet latach, noszenia mi瘯kich soczewek kontaktowych, natomiast w przypadku u篡tkowania twardych soczewek objawy mog wyst徙i znacznie p騧niej (nawet po 8-10 latach).
Olbrzymiobrodawkowe zapalenie jest umiejscowione g堯wnie na spoj闚ce tarczkowej powieki g鏎nej. Brodawki dra積i rog闚k, w wyniku czego u篡tkownik odczuwa 鈍iat這wstr皻, jak r闚nie decentruj soczewk kontaktow, co jest przyczyn nieostrego widzenia.
Mi璠zy brodawkami tworz si krypty zawieraj帷e kom鏎ki kubkowe produkuj帷e w nadmiarze 郵uz.
Pocz徠ek zapalenia GPC jest s豉bo zauwa瘸lny ? powoli, stopniowo, pojawia si gorsza tolerancja soczewek kontaktowych podczas ich noszenia.
Pacjent odczuwa 鈍i康, pieczenie, 透awienie oraz zaburzenie widzenia. Objawami przedmiotowymi s brodawki powsta貫 na spoj闚ce tarczkowej powieki g鏎nej, bia豉 obfita 郵uzowa wydzielina (pocz徠kowo pojawia si tylko po przebudzeniu) oraz przekrwienie i obrz瘯 spoj闚ek zar闚no powiekowej, jak i ga趾owej. Czasami wyst瘼uj plamki Trantasa oraz zapalenie r帳ka rog闚ki.
Rozpoznanie GPC opiera si na wywiadzie oraz ocenie spoj闚ki tarczkowej powieki g鏎nej.
Olbrzymiobrodawkowe zapalenie spoj闚ek r騜nicujemy z wiosennym zapaleniem spoj闚ki i rog闚ki (VKC).
Leczenie GPC polega przede wszystkim na usuni璚iu soczewki kontaktowej, jak r闚nie na podaniu lek闚 ? stabilizator闚 kom鏎ek tucznych i niesterydowych lek闚 przeciwzapalnych.
2. G鏎ne r帳kowe zapalenie spoj闚ki i rog闚ki (superior limbic keratoconjunctivitis ? SLK)
Proces zapalny jest umiejscowiony na spoj闚ce powiekowej tarczki g鏎nej, na spoj闚ce ga趾owej (w g鏎nej cz窷ci od r帳ka), a tak瞠 w g鏎nym r帳ku i w g鏎nej cz窷ci rog闚ki.

 
Przyczyn SLK mo瞠 by niedotlenienie podczas przewlek貫go noszenia soczewek kontaktowych, ale najcz窷ciej przyczyna jest zwi您ana z alergi na p造ny konserwuj帷e soczewki kontaktowe.
Objawami podmiotowymi SLK s: 鈍i康, pieczenie, 透awienie, uczucie cia豉 obcego oraz 鈍iat這wstr皻.
Objawami przedmiotowymi s przekrwienie i obrz瘯 ? na spoj闚ce ga趾owej w g鏎nej cz窷ci od r帳ka, zaczerwienienie brodawek i ich przerost ? pojawiaj帷e si na spoj闚ce tarczkowej powieki g鏎nej, w g鏎nej cz窷ci rog闚ki dochodzi natomiast do zapalenia punktowego. Cz瘰to objawy s obuoczne i niesymetryczne.
Leczenie SLK z wyboru polega na zaprzestaniu u篡tkowania soczewek kontaktowych, podaniu steroid闚 oraz nawil瘸niu worka spoj闚kowego sztucznymi 透ami bez konserwant闚. Przede wszystkim wskazana jest wymiana p造nu do piel璕nacji soczewek kontaktowych.
3. Powierzchowne punktowe zapalenie rog闚ki (superficial punctate keratitis ? SPK)
SPK powstaje w wyniku nadwra磧iwo軼i na 鈔odki konserwuj帷e zawarte w p造nach do piel璕nacji soczewek kontaktowych (np. tiomersal, cetrymid, chlorek benzalkonium ). Podra積ienie oka wadliw soczewk kontaktow mo瞠 by przyczyn alergii, co ma miejsce w闚czas, gdy soczewka jest 幢e dopasowana albo ma nier闚ne brzegi. Alergi mog wywo造wa r闚nie osady znajduj帷e si na powierzchni soczewek.
Pacjent odczuwa pieczenie oraz 透awienie.
Objawami przedmiotowymi SPK s powierzchowne, punkcikowate nacieki rog闚ki.
W ostatnich latach alergia sta豉 si chorob spo貫czn, co jest zwi您ane z coraz wi瘯sz liczb os鏏 nosz帷ych soczewki kontaktowe. W wi瘯szo軼i przypadk闚 alergiczne zapalenie spoj闚ek jest przyczyn dyskomfortu pacjent闚, przeszkadza w codziennych czynno軼iach 篡ciowych i utrudnia prac. W wielu przypadkach alergia nara瘸 cz這wieka na d逝gotrwa貫 przyjmowanie lek闚 ? miejscowo i og鏊ne ? oraz wymaga cz瘰tych wizyt u okulisty.
Profilaktyka alergii ocznej i jej leczenie polegaj na:
zachowaniu odpowiedniej higieny podczas stosowania soczewek kontaktowych,
u篡waniu p造n闚 do piel璕nacji soczewek, dzi瘯i kt鏎ym mo磧iwe s ich dezynfekcja i usuni璚ie z nich powierzchownych osad闚,
przestrzeganiu prawid這wego czasu noszenia soczewek kontaktowych (zgodnego z ich przeznaczeniem),
prawid這wym doborze rozmiaru soczewek ? zbyt ciasna soczewka utrudnia przep造w filmu 透owego, kt鏎y oczyszcza rog闚k i j od篡wia, zbyt du瘸 soczewka natomiast odstaje od rog闚ki, a jej brzegi uszkadzaj tarczk spoj闚ki powiek,
stosowaniu kromoglikanu sodu (np. 4% Cusicrom) w uzasadnionych przypadkach.
Zaka瞠nia oczu mog prowadzi do owrzodze, stwarzaj帷 zagro瞠nie dla narz康u wzroku ? ze 郵epot w陰cznie, dlatego ka盥y przypadek alergii ocznej powinien by traktowany indywidualnie.
Pi鄉iennictwo:
1. G鏎ski P: Sezonowe i ca這roczne (alergiczne) zapalenie spoj闚ek. Terapia 2003, 2, 5-10.
2. Ka雟ki JJ: Okulistyka kliniczna. Urban & Partner, Wroc豉w 1997, 72-75, 84-86, 139-140.
3. Katelaris CH: Giant papillary conjunctivitis ? a review. Acta Ophthalmol Scand 1999, 77, 17-20.
4. K璚ik T, Pauk M, Samsel A: Zapalenie spoj闚ek. Terapia 2000, 11, 3-6.
5. M璠rala W: Postacie alergicznych chor鏏 oczu. Podstawy alergologii. G鏎nicki, Wroc豉w 2006, 281-295.
6. Szaflik J, Zaleska-痂ijewska A, Izdebska J: Choroby alergiczne oczu. Alergia 2005, 2, 24.
7. Szaflik J, Zaleska-痂ijewska A, Izdebska J: Izolowane alergiczne zapalenie spoj闚ek. Alergia 2003, 2, 17.
 

powr鏒

REDAKCJA NIE UDZIELA PORAD MEDYCZNYCH I NIE PO吐EDNICZY W KONSULTACJACH PACJENT紟 Z LEKARZAMI